print

Hoe werkt het afspiegelingsbeginsel?

Het afspiegelingsbeginsel is een verplichte voorgeschreven selectiemethode die elke werkgever moet toepassen bij elke vorm van bedrijfseconomisch ontslag. Dit beginsel is sinds 1 maart 2006 de opvolger van het bekende last in, first out-beginsel.

Hoewel het afspiegelingsbeginsel strikt genomen bedoeld is voor het UWV Werkbedrijf, hanteren ook de meeste kantonrechters dit uitgangspunt op dezelfde wijze. Het maakt dus in feite niet uit of uw werkgever de ontslagaanvraag indient bij de kantonrechter of het UWV Werkbedrijf. Uw werkgever mag overigens zelf bepalen bij welke ontslaginstantie hij de ontslagaanvraag indient.

Afspiegelen: hoe werkt het?
Uw werkgever moet alle werknemers die werkzaam zijn in dezelfde functie (of nagenoeg dezelfde functie) indelen in vijf leeftijdsgroepen: van 15 tot 25 jaar, van 25 tot 35 jaar, van 35 tot 45 jaar, van 45 tot 55 jaar en van 55 jaar en ouder.

Vervolgens moet de werkgever ervoor zorgen dat de ontslagen zodanig over de leeftijdsgroepen worden verdeeld dat de leeftijdsopbouw zoveel mogelijk gelijk blijft. Binnen elke leeftijdsgroep moet eerst de werknemer ontslagen worden met het kortste dienstverband.

Een voorbeeld.

Bij accountantskantoor Bloem werken 15 secretaresses. Vanwege tegenvallende financiële resultaten besluit de directie van Jansen dat er 4 secretaresses ontslagen moeten worden. De werkgever zal nu eerst alle 15 secretaresses in de vijf voorgeschreven leeftijdsgroepen moeten indelen om vast te stellen hoe de leeftijdsopbouw eruit ziet.

Stap 1 : werkgever moet werknemers in vijf leeftijdsgroepen indelen 

 leeftijdsgroep 15-25 25-35 35-45 45-55 55 en ouder
 totaal
 werknemers5
 53
2
 0 15
 percentage33,33%
 33,33% 20%13,33%
 0% 100%

Vervolgens zal de werkgever moeten bepalen hoeveel werknemers hij per leeftijdsgroep moet ontslaan om de leeftijdsopbouw zoveel mogelijk in stand te houden. Dit kan hij doen door het percentage werknemers per leeftijdsgroep te vermenigvuldigen met het totaal aantal ontslagen (4). Uitkomsten van ½ of hoger moeten worden afgerond naar boven.

Stap 2: werkgever moet aantal ontslagen per leeftijdsgroep vaststellen 

 leeftijdsgroep15-25
 25-35 35-4545-55
 55 en ouder
 totaal
 werknemers 55
 3 2 0 15
 percentage 33,33% 33,33% 20% 13,33% 0%100%
 aantal ontslagen
 1,33 1,33 0,80 0,53  
 afgerond 1 1 1 1 0 4

Tot slot zal de werkgever per leeftijdsgroep degene met het kortste dienstverband als eerste voor ontslag moeten voordragen.

Stap 3: werkgever moet per leeftijdsgroep last in, first out toepassen
In dit voorbeeld moet de werkgever dus in elke leeftijdsgroep één secretaresse ontslaan. In de leeftijdgroep van 15 tot 25 jaar zijn in totaal vijf secretaresses werkzaam. Degene met het kortste dienstverband zal ontslagen worden. Vervolgens moet de werkgever ook in de volgende leeftijdsgroepen steeds de secretaresse met het kortste dienstverband voor ontslag voordragen.

Uitwisselbare functies
Bij afspiegelen draait alles om het begrip ‘uitwisselbare functie'. Er moet steeds worden afgespiegeld per uitwisselbare functiegroep. Volgens de officiële definitie is sprake van uitwisselbare functies als banen ‘naar functie-inhoud, vereiste kennis en vaardigheden en vereiste competenties vergelijkbaar en naar niveau en beloning gelijkwaardig zijn.'

Bij unieke functie hoeft niet afgespiegeld te worden
Een collega die dezelfde of bijna dezelfde werkzaamheden doet als u, heeft dus een uitwisselbare functie. Als u binnen het bedrijf een unieke functie vervult, dan hoeft de werkgever dus niet af te spiegelen.

Een voorbeeld.
U bent werkzaam als boekhouder binnen een handelsonderneming. U bent de enige functionaris die werkzaam is als boekhouder. Wel zijn er op uw afdeling nog vijf administratief medewerkers werkzaam. De werkgever besluit te reorganiseren. Zowel uw functie als die van twee administratief medewerkers komen te vervallen. Voor uw ontslag hoeft de werkgever niet af te spiegelen, voor het ontslag van de administratief medewerkers wel.

Bij opheffing van volledige functiegroep hoeft niet afgespiegeld te worden
Als de werkgever besluit om een volledige functiegroep op te heffen, dan hoeft er ook niet afgespiegeld te worden. Dat is logisch omdat alle uitwisselbare functies komen te vervallen en er dus geen ontslagvolgorde bepaald hoeft te worden.

Flexibele arbeidskrachten moeten als eerste vertrekken
Uw werkgever is verplicht om eerst de werkzaamheden van uitzendkrachten, gedetacheerde werknemers en eventuele ingeleende werknemers te beëindigen voordat hij verder gaat afspiegelen. Daarnaast moet de werkgever ook arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd die aflopen binnen 26 weken beëindigen. Pas daarna komen eventueel werknemers met een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd voor ontslag in aanmerking.

Ontslagbrief bezwaar tegen bedrijfseconomisch ontslag
Als uw werkgever in strijd met het afspiegelingsbeginsel handelt, dan is het verstandig om uw werkgever hier schriftelijk op te wijzen. Hiervoor kunt u gebruik maken van de voorbeeldbrief ontslag die u kosteloos en vrijblijvend kunt downloaden.

« Terug naar overzicht artikelen